Czym jest Nowa Korona Polskich Gór i czym się różni od Korony Gór Polski, jaką wszyscy znamy?
Pomysł i propozycja Nowej Korony Polskich Gór został przedstawiony przez Krzysztofa Bzowskiego, a ostatecznym argumentem na rzecz przygotowania listy, stał się zaproponowany i następnie przyjęty nowy podział fizycznogeograficzny Polski, opublikowany przez grupę naukowców w 2018 r. Podział ten zmodyfikował znacznie najpopularniejszą do tej pory regionalizację fizycznogeograficzną naszego kraju, autorstwa prof. Jerzego Kondrackiego. Dzięki temu liczba punktów na liście najwyższych szczytów gór Polski, zwiększyła się istotnie – z 28 do 38.
Głównym kryterium do wyznaczenia mezoregionów, było to, czy faktycznie można nazwać wzniesienia mianem gór: by być do nich zaliczonym, muszą przekraczać 500 m wysokości bezwzględnej (tj. nad poziomem morza) i jednocześnie osiągać minimum 300 m wysokości względnej od poziomu dolin.
Stara Korona Gór Polski, obejmuje wyłącznie te szczyty, na które prowadzi szlak turystyczny. Posługiwano się też aktualnymi wówczas – czyli w latach 90. ubiegłego wieku – danymi wysokościowymi. Jednak od tego czasu, wysokość nad poziomem morza wielu szczytów zweryfikowano, co w kilku przypadkach spowodowało, że najwyższe wierzchołki niektórych pasm górskich są zupełnie inne, niż te włączone niegdyś do Korony. Warto też wiedzieć, że stworzona uprzednio lista najwyższych szczytów pomijała kilka masywów górskich – mimo iż funkcjonowały w obowiązującym wówczas podziale fizycznogeograficznym , jak np. Góry Sanocko-Turczańskie.1
Oto lista szczytów, wchodzących w skład Nowej Korony Polskich Gór, od najwyższego do najniższego.
1. Tatry Wysokie – Rysy 2499 m n.p.m.
2. Tatry Zachodnie -Starorobociański Wierch 2176 m n.p.m.
3. Beskid Żywiecko-Orawski – Babia Góra 1723 m n.p.m.
4. Karkonosze – Śnieżka 1603 m n.p.m.
5. Tatry Reglowe – Gęsia Szyja 1489 m n.p.m.
6. Masyw Śnieżnika – Śnieżnik 1423 m n.p.m.
7. Bieszczady Zachodnie – Tarnica 1346 m n.p.m.
8. Gorce – Turbacz 1310 m n.p.m.
9. Beskid Sądecki – Radziejowa 1266 m n.p.m.
10. Beskid Śląski – Skrzyczne 1257 m n.p.m.
11. Beskid Żywiecko-Kysucki – Wielka Racza 1236 m n.p.m.
12. Podgórze Przedtatrzańskie – Magura Witowska 1232 m n.p.m.
13. Beskid Wyspowy – Mogielica 1171 m n.p.m.
14. Góry Izerskie – Wysoka Kopa 1126 m n.p.m.
15. Góry Złote – Postawna 1116 m n.p.m.
16. Góry Orlickie – Orlica 1084 m n.p.m.
17. Pieniny – Wysoka 1050 m n.p.m.
18. Magura Spiska – Dudasowski Wierch 1038 m n.p.m.
19. Podgórze Popradzkie – Eliaszówka 1023 m n.p.m.
20. Góry Sowie – Wielka Sowa 1015 m n.p.m.
21. Beskid Niski – Lackowa 997 m n.p.m.
22. Góry Bystrzyckie – Jagodna Północna 985 m n.p.m.
23. Podgórze Orawsko-Jordanowskie – Kiełek 960 m n.p.m.
24. Rudawy Janowickie – Skalnik 944 m n.p.m.
25. Góry Kamienne – Waligóra 934 m n.p.m.
26. Beskid Mały – Czupel 931 m n.p.m.
27. Działy Orawskie – Wajdów Groń 928 m n.p.m.
28. Góry Stołowe – Szczeliniec Wielki 922 m n.p.m.
29. Góry Sanocko-Turczyńskie – Jaworniki 909 m n.p.m.
30. Beskid Makowski – Lubomir 904 m n.p.m.
31. Międzygórze Jabłonowsko-Koniakowskie – Ochodzita 895 m n.p.m.
32. Góry Opawskie – Biskupia Kopa 891 m n.p.m.
33. Góry Wałbrzyskie – Borowa 853 m n.p.m.
34. Góry Bardzkie – Szeroka Góra 766 m n.p.m.
35. Pasma Pawelsko-Krzeczowskie – Bąków 766 m n.p.m.
36. Góry Kaczawskie – Okole 725 m n.p.m.
37. Masyw Ślęży – Ślęża 718 m n.p.m.
38. Góry Świętokrzyskie – Łysica 613 m n.p.m.
Jakie nowe szczyty doszły? Czy faktycznie są to szczyty „wybitne”, warte uwagi?
Pogrubioną czcionką zaznaczyłem nowe szczyty, które znajdują się na liście Nowej Korony Polskich Gór. Łącznie jest ich 16, a na największą uwagę, według mnie zasługują, Starorobociański Wierch, Gęsia Szyja, Borowa i Wielka Racza. Reszta szczytów, też jest ciekawa, lecz nie tak wymagająca i piękna krajobrazowo. Znajdują się też szczyty, których zdobycie zajmuje dosłownie chwile, takie jak Bąków czy Ochodzita i można podjechać bardzo blisko „wierzchołka”. Na jeden ze szczytów nie da rady wejść, gdyż znajduje się na prywatnym terenie, a dokładnie na pastwisku, ogrodzonym pastuchem (prąd) i na którym wypasa się bydło (krowy i byki). Ten szczyt to Dudasowski Wierch, a zdobywając go trzeba stanąć na drodze gruntowej, która przebiega 50 m obok wierzchołka, być może pojawi się tam tabliczka na drzewie.
Ze starej Korony, zostały 22 szczyty, więc 6 szczytów zostało zastąpionych innymi, a wygląda to tak: jest Borowa, był Chełmiec, jest Szeroka Góra, była Kłodzka Góra, jest Jagodna Północna, była Jagodna, jest Postawna, były Rudawiec i Kowadło, jest Okole, był Skopiec
1Nowa Korona Polskich Gór – Krzysztof Bzowski